Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

ΤΡΑΓΟΥΔΩΝΤΑΣ ΜΟΥΣΙΚΟΥΣ ΚΑΝΟΝΕΣ

ΟρισμόςΣτη μουσική ορολογία, ο κανόνας αποτελεί σύνθεση, στην οποία μια κύρια μελωδία ακολουθείται με χρονική διαφορά (διαφορά φάσης ενός ογδόου, τετάρτου, ενός μέτρου κλπ) από άλλες φωνές μέσω μίμησης. Η αρχική φωνή που έχει και την κύρια μελωδία ονομάζεται οδηγός - στα λατινικά dux ή proposta, ενώ οι υπόλοιπες φωνές που ακολουθούν ονομάζονται ακόλουθοι - λατ. comes ή riposta. Η μίμηση αυτή καθεαυτή πρέπει να είναι είτε πανομοιότυπη της κύριας μελωδίας, είτε παραλλαγή αυτής. Γνωστό παράδειγμα κανόνα αποτελεί το γαλλικό παιδικό τραγούδι "Frère Jacques", ενώ από το ρεπερτόριο της κλασικής μουσικής ξεχωρίζει ο Κανόνας του Γερμανού συνθέτη Johann Pachelbel.
                                                                       FRERE JACQUES




                                                     PACHELBEL ΚΑΝΟΝΑΣ ΣΕ ΡΕ ΜΕΙΖΟΝΑ



ΣΤΟΧΟΙ/ΣΚΟΠΟΙ:

  • Οι μαθητές να γνωρίσουν τον "κανόνα" ως είδος μουσικής σύνθεσης.
  • Να μπορούν να δώσουν τον ορισμό του μουσικού "κανόνα".
  • Να αποκτήσουν αυτοπεποίθηση στη φωνή τους και να μπορούν να τραγουδούν αυτόνομα.
  • Να μπορούν να διαχωρίσουν το μονοφωνικό τραγούδι (unisono) από τo πολυφωνικό.
  • Να μάθουν να τραγουδούν δίφωνες, τρίφωνες και τετράφωνες μελωδίες.
  • Να ενδυναμωθεί η πρότερη γνώση τους σε βασικά ρυθμικά και μελωδικά στοιχεία.

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ - ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ:

Προπαρασκευαστική δραστηριότητα:

Πριν διδάξετε ένα μελωδικό κανόνα, καλό θα ήταν να ξεκινήσετε με ένα ρυθμικό. Ένα μοτίβο 4/4 είναι ιδανικό για αρχή. Παρουσιάστε το στους μαθητές και ζητήστε τους να το επαναλάβουν. Μόλις έχουν εξοικειωθεί με αυτή τη δραστηριότητα τους χωρίζετε σε ομάδες και δημιουργείτε έναν πολύ απλό ρυθμικό κανόνα. Στο βιβλίο Μουσικής της Στ' Δημοτικού, περιλαμβάνεται ο παρακάτω:






















Δεν είναι απαραίτητο να χρησιμοποιήσετε τύμπανα, ή για αρχή διδάξετέ τον με body percussion (κρουστά σώματος). Επίσης δεν είναι απαραίτητο (ειδικά αν πρόκειται για μαθητές μικρότερης ηλικίας) να τους παρουσιάσετε τη ρυθμική παρτιτούρα.  Χρησιμοποιήστε τη μέθοδο της αλληλοδιδακτικής (μίμηση).

Εκμάθηση μελωδικού κανόνα:

Ξεκινήστε με έναν πολύ απλό μελωδικό κανόνα, που το πιθανότερο η μελωδία του να είναι οικεία στα αυτιά τους. Η καμπάνα του χωριού μας (Frère Jacques) αποτελεί μια από τις πιο γνωστές παιδικές μελωδίες (βρίσκεται στο βιβλίο του εκπαιδευτικού της Β' Δημοτικού):





  1. Τραγουδήστε πρώτα τη μελωδία ολόκληρη με τους μαθητές σας και ιδανικά συνοδέψτε το τραγούδι σας με κινήσεις.
  2.  Έπειτα "σπάστε" την σε φράσεις για καλύτερη κατανόηση και αποστήθιση. 
  3. Στη συνέχεια ζητείστε από τους μαθητές σας να τραγουδήσουν το τραγούδι a capella και χωρίς τη δική σας βοήθεια. Αν καταφέρουν να τραγουδήσουν τη μελωδία σωστά τονικά, τότε οι μαθητές είναι έτοιμοι για το επόμενο βήμα.
  4. Ζητήστε τους να τραγουδήσουν για ακόμη μια φορά το τραγούδι, προειδοποιείστε τους ότι κατά τη διάρκεια που εκείνοι θα τραγουδούν, εσείς θα κάνετε κάτι διαφορετικό (χωρίς να το προσδιορίσετε) και σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να μπερδευτούν.
  5. Μόλις τραγουδήσουν την 2η φράση (την ακούς πως χτυπά), εσείς ξεκινήστε από την αρχή (Η καμπάνα του χωριού μας). Με αυτό τον τρόπο θα εισάγετε για πρώτη φορά την έννοια της διφωνίας και της αρμονικής συνήχησης. Το πιθανότερο είναι ότι την πρώτη φορά που θα επιχειρήσετε κάτι τέτοιο, οι μαθητές σας να σταματήσουν να τραγουδούν καθώς θα έχουν μπερδευτεί. Θα χρειαστούν αρκετές προσπάθειες για να επιτύχετε ένα ικανοποιητικό ηχητικό αποτέλεσμα. Συνήθως τα παιδιά το βλέπουν ως πρόκληση και είναι αρκετά ενθουσιώδη. Στην περίπτωση όμως που βλέπετε ότι δυσανασχετούν μην επιμείνετε και γυρίστε σε προηγούμενες δραστηριότητες ή κάντε κάτι άλλο εντελώς διαφορετικό.
  6. Στη συνέχεια χωρίστε τους σε δύο ομάδες, εσείς σε ρόλο μαέστρου - καθοδηγητή, δίνετε το σήμα πότε ξεκινά η πρώτη και πότε η δεύτερη ομάδα, καθώς και πόσες φορές θα τραγουδήσουν το τραγούδι. Μόλις σας ικανοποιήσει το ηχητικό αποτέλεσμα χωρίστε τους σε 3 ομάδες και τέλος σε 4 ακολουθώντας πάντα την ίδια πορεία διδασκαλίας. Δεν είναι απαραίτητο να φτάσετε μέχρι τις 4 ομάδες, μπορείτε να σταματήσετε σε όποιο σημείο κρίνετε εσείς αρκετό (ανάλογα την ηλικία και το γνωστικό επίπεδό τους).
  7. Συζητήστε τις εντυπώσεις τους και καθοδηγήστε (αν χρειαστεί) τη συζήτηση γύρω από τις μελωδικές φράσεις και τη ρυθμική δομή του τραγουδιού.
  8. Αν στην τάξη σας διαθέτετε μελωδικά κρουστά (μεταλλόφωνα, ξυλόφωνα, μελωδικές μπάρες - chime bars και boomwhackers), μπορείτε να δημιουργήσετε ένα μελωδικό ostinato (νότες ντο, μι και σολ ή συγχορδία Ντο (C) μείζονα), για να συνοδεύσετε τον κανόνα.
Μπορείτε να διδάξετε με την ίδια πορεία διδασκαλίας όποιο κανόνα εσείς επιθυμείτε (με μόνη διαφορά την εναρμόνιση και μελωδική συνοδεία - σε περίπτωση που ο κανόνας δεν είναι γραμμένος στην κλίμακα της Ντο+).

Στο βιβλίο της Γ' και Δ' Δημοτικού προτείνεται ο κανόνας "Viva la musica"





Στο βιβλίο της Ε' Δημοτικού υπάρχει ο παρακάτω κανόνας: 




Οι "κανόνες" που προτείνονται παραπάνω είναι ενδεικτικοί. Υπάρχει μια πληθώρα επιλογών και μπορείτε να βρείτε ελεύθερα στο διαδίκτυο παρτιτούρες και ηχητικά αποσπάσματα.

ΠΗΓΕΣ:
http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9A%CE%B1%CE%BD%CF%8C%CE%BD%CE%B1%CF%82_(%CE%BC%CE%BF%CF%85%CF%83%CE%B9%CE%BA%CE%AE)

https://www.tes.co.uk/teaching-resource/unit-17-exploring-rounds-bring-it-all-together-6078166

http://www.makingmusicfun.net/htm/f_mmf_music_library/rhythm_go_round.htm

http://www.nightheron.com/trees_activityguidethegardenround.html

http://lessonplanspage.com/musicartlacicomposearound912-htm/

http://www.pi-schools.gr/books/dimotiko/music_st/math/Math_41_50.pdf

http://www.pi-schools.gr/books/dimotiko/mousiki_b/dask_1_156.pdf

http://www.pi-schools.gr/books/dimotiko/music_e/math/math_19_38.pdf

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

ΜΑΘΑΙΝΩ ΤΙΣ ΝΟΤΕΣ ΣΤΟ ΠΕΝΤΑΓΡΑΜΜΟ

1.Διδακτικός στόχος:
·Να γνωρίσουν ακουστικά και να μπορούν να διαχωρίσουν τους ψηλούς και χαμηλούς ήχους.·Να έρθουν σε μια πρώτη επαφή με το πεντάγραμμο και το κλειδί του ΣΟΛ.·Να μάθουν να ονομάζουν τις νότες.·Να μπορούν να συνδέουν κάθε νότα με συγκεκριμένο χρώμα.·Να ξεχωρίζουν τις γραμμές από τα διαστήματα και να μπορούν να αναγνωρίζουν τις νότες πάνω στο πεντάγραμμο.

2.Σκοπός:
·Να γίνει ορισμός της λέξης «νότα».·Οι μαθητές να καταστούν ικανοί να κατανοήσουν τη χρησιμότητα του γραπτού κώδικα σε μια «γλώσσα».·Να μπορούν να αναγνωρίσουν ήχους και να τους διαφοροποιήσουν ανάλογα με το τονικό τους ύψος.·Να γίνει γνωριμία με τη μουσική σημειογραφία.

3.Διδακτική προσέγγιση:
·  Άτυπη μουσική εκπαίδευση (μουσικοκινητικές δραστηριότητες, μουσικά παιχνίδια).·Τυπική μουσική εκπαίδευση (πεντάγραμμο, κλειδί ΣΟΛ και αναγνώριση νοτών πάνω σε αυτό).

4.Διαθεματική προσέγγιση:
·Σύνδεση με το μάθημα της γλώσσας, των εικαστικών, της φυσικής αγωγής.
5 .Μέσα διδασκαλίας-υλικά:
·Πιάνο ή αρμόνιο·Πίνακας και μαρκαδ…

Ο ΚΙΘΑΡΙΣΤΑΣ

Ένα ακόμη αγαπημένο τραγούδι των μαθητών μου είναι "ο Κιθαρίστας". Το χρησιμοποιώ πολύ συχνά σε τελικές - καλοκαιρινές γιορτές και έχει πάντα μεγάλη επιτυχία. Έχω προσθέσει κινήσεις που αναλογούν στην πορεία της ιστορίας που διηγούνται οι στίχοι του. Με αυτό τον τρόπο η εκμάθηση των στίχων είναι σχετικά εύκολη και έχει ένα αρκετά εντυπωσιακό αποτέλεσμα σε ότι αφορά την παρουσίασή του. Το έχω παρουσιάσει με παιδιά Νηπιαγωγείου μέχρι και Γ΄ τάξη του Δημοτικού.
Στόχοι/Σκοποί:

- Εισαγωγή στο μέτρο 3/4
- Εισαγωγή στον συντονισμό του παλμού της μουσικής
- Δραματοποίηση των στίχων
- Συνδυασμός τραγουδιού και κίνησης


Υλικά:
- Φωτοτυπία εικονογράφησης
- Κρουστά μουσικά όργανα
- Αρμόνιο ή κιθάρα (για τον εκπαιδευτικό)
- Ηχητικό Σύστημα

Χρόνος διδασκαλίας:

 2- 3 διδακτικές ώρες (ανάλογα την ηλικία και το ενδιαφέρον των παιδιών).

Το τραγούδι:





Οι στίχοι:                                                                      Οι κινήσεις:

Ήτανε ένας κιθαρίστας                                …

Guest Post: Μια πολυάσχολη αράχνη, του Έρικ Καρλ (vol. 2)

Στόχοι/Σκοποί:
·Γνωριμία και κατανόηση της μουσικής φόρμας ροντό. ·Σύνθεση ρυθμικών ή/και μελωδικών σχημάτων. ·Καλλιέργεια φαντασίας. ·Συνεργασία ομάδων. ·Απόδοση ηχοϊστορίας.
Υλικά:
·Το κείμενο του παραμυθιού ·CD player ·Μουσικά όργανα
Σε μεγαλύτερες ηλικίες που έχουμε ήδη μιλήσει για τη φόρμα ροντό ή έχουμε σκοπό να το κάνουμε, θα μπορούσαμε να πάμε ένα βήμα παραπέρα. Να συνθέσουμε ρυθμικά ή μελωδικά σχήματα για το κάθε ζώο. Στη φόρμα ροντώ (ή κυκλική φόρμα), το αρχικό θέμα (ή ρεφραίν) αντιπαραβάλλεται με εντονότερα θέματα, οι ενότητες των οποίων συχνά ονομάζονται επεισόδια. Η δομή της είναι ως εξής: ΑΒΑΓΑΔΑ, όπου Α είναι το αρχικό θέμα, ενώ τα υπόλοιπα γράμματα αντιπροσωπεύουν το κάθε καινούριο θέμα που εμφανίζεται.
Πορεία διδασκαλίας: (2 διδακτικές ώρες)
     Σε περίπτωση που πρώτη φορά μιλάμε για τη φόρμα ροντό, καλό θα ήταν η πρώτη διδακτική ώρα να αφιερωθεί στην εξήγηση και κατανόηση της φόρμας. Σε περίπτωση που έχουμε ήδη μιλήσει στο παρελθόν, τότε μπορούν να παραλειφθούν οι αρχικές …